Türkiye-Libya Deniz Anlaşması: Sınırların Belirlenmesinden Güç Dengelerinin Yeniden Şekillenmesine

Türkiye İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın'ın Libya'ya gerçekleştirdiği ardı ardına ziyaretler ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın Trablus ile Bingazi arasındaki mekik dokumaları, savaşın bitkin düşürdüğü bir ülkedeki sıradan diplomatik hareketlilikten ibaret değildir. Zira 2019 yılında Trablus hükümetinin düşmesini engellemek için askeri müdahalede bulunan Türkiye, bugün doğu Libya'ya kadar uzanan ve siyaset, güvenlik, enerji ve yatırımı bir araya getiren bir ilişkiler ağı inşa etmeye çalışmaktadır. Bu dönüşüm, Türkiye'nin sadece Libya'daki uzlaşmanın bir tarafı olmak istemediğine, aksine kurallarının şekillendirilmesinde temel bir ortak olmak istediğine işaret etmektedir.

Kalın'ın Ağustos 2025'te Bingazi'ye yaptığı ziyaret ve Halife Hafter ile oğulları Saddam ve Belkasım'la yaptığı görüşmeleri, ilişkilerin yeni bir aşamaya geçtiğini ortaya koymaktadır. Ardından Haziran 2026'da Saddam Hafter ile yeniden bir araya gelmesi, Türkiye'nin ülkenin hem doğusundaki hem de batısındaki siyasi ve askeri kurumlarla eş zamanlı olarak başlattığı diplomatik açılımla paralel bir şekilde gerçekleşmiştir. Bu sürecin enerji ve askeri iş birliği dosyalarındaki yakınlaşmayla ve Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisinin, Ekim 2026'da Serrac hükümetiyle 2019 yılında Türkiye ile imzaladığı deniz anlaşmasını onaylamasıyla aynı zamana denk gelmesi bir tesadüf değildi ve bu anlaşmayı reddeden Avrupa’nın tutumlarına açık bir meydan okumaydı. (Reuters, 20 Ekim 2026).

Birincisi: Deniz Konumu... Libya'dan Doğu Akdeniz'e

Libya; Akdeniz'in güney kıyısında, Yunanistan ve İtalya'nın karşısında, Kuzey Afrika'yı Avrupa'ya bağlayan ticaret ve enerji yollarının hemen yanı başında son derece önemli bir konuma sahiptir. İşte bu noktada Türkiye-Libya deniz anlaşması önem kazanmaktadır; zira bu anlaşma, Türkiye ile Libya kıyılarını birbirine bağlayan ve Yunanistan, Kıbrıs ve Mısır’ın kurduğu düzenlemeler karşısında Ankara’nın konumunu güçlendiren Türkiye’nin deniz alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin yaklaşımını pekiştirmeyi amaçlamaktadır.

Mesele sadece harita üzerindeki çizgilerle ilgili değildir; aksine bunun doğurabileceği petrol ve gaz arama haklarıyla, denizdeki nüfuz alanlarıyla ve Avrupa'ya enerji sevkiyatı projelerini etkileme kapasitesiyle de ilgilidir. Bu nedenle Türkiye'nin Doğu Libya'nın anlaşmaya onay vermesini kazanma çabası, anlaşmayı zaten imzalamış olan Trablus hükümetinin ötesine geçen stratejik bir kazanımı pekiştirme çerçevesinde yer almaktadır. (Doğu Araştırmaları Merkezi, Aralık 2025).

İkinci olarak: Enerji ve ekonomi... Siyasi nüfuzun kalıcı çıkarlara dönüştürülmesi

Tek başına askerî güç uzun vadeli nüfuzu garanti edemez; bu nedenle Türkiye güvenlik varlığını Libya devletinin geleceğinden ayrılması zor olan ekonomik çıkarlarla ilişkilendirmeye çalışmaktadır. Şubat 2026’da Türk Petrol Şirketi, İspanyol Repsol ve Macar MOL ile ortaklık içinde, Bingazi'nin kuzeybatısında bulunan ve on bin kilometrekareden fazla bir alanı kapsayan Libya deniz bölgesinde arama haklarını kazanmıştır. Haziran 2026'da ise konsorsiyum-katılım ortakları arasında, arama aşamasına geçilmesi amacıyla bir üretim paylaşım anlaşması imzalanmıştır.

Enerjinin yanı sıra Türk şirketleri, inşaat, havalimanları, yollar, hastaneler ve konut alanlarında da geniş bir deneyime sahip olup, ekonomik varlığı uzun süre ülkenin batısıyla bağlantılı olmasının ardından yeniden imar sözleşmelerini geri kazanmayı ve Doğu Libya'da genişlemeyi arzulamaktadır. Hafter ailesi ve doğudaki kurumlarla yakınlaşma, Türk şirketlerine yeni fırsatlar sunarken, Libya makamları ise şehirleri ve altyapıyı yeniden inşa etmek için finansmana, uzmanlığa ve müteahhitlere ihtiyaç duymaktadır.

Böylece ekonomik çıkarların güç kartlarıyla pekiştiği ve güvenlik ortaklıkların mali değerlerini aşan stratejik kazanımlara dönüştüğü karşılıklı bir döngü içinde, güvenlik nüfuzu ekonomik çıkarların kapısına dönüşmekte ve yatırımlar siyasi nüfuzu pekiştirme araçları haline gelmektedir.

Üçüncüsü: Güvenlik ve savunma... Askeri üslerden Libya'daki dengelerinin yeniden şekillendirilmesine

Güvenlik, Türk stratejisinin en hassas halkasını oluşturmaktadır. Nitekim Ankara; Trablus hükümetiyle yaptığı mutabakatlar uyarınca, en öne çıkanları Vatiyye Hava Üssü ve Misrata hava ve deniz tesislerinin yanı sıra eğitim merkezleri olmak üzere Libya'daki önemli noktalarda askeri ve eğitim amaçlı bir varlık tesis etmiştir. Ayrıca Türkiye Büyük Millet Meclisi, Aralık 2025’te Libya’da asker konuşlandırma yetkisinin süresini iki yıl daha uzatarak 2028’e kadar uzatmıştır. Hatta Türkiye Milli Savunma Bakanlığı Nisan 2026'da eğitim, danışmanlık ve teknik destek programlarının devam ettiğini duyurmuş ve 23 binden fazla Libyalı askerin Türkiye ve Libya'da eğitim aldığını söylemişti.

Ancak en önemli dönüşüm, Türk varlığının batıda devam etmesinde değil, doğuda Hafter güçleriyle iş birliği kanallarının açılmasında yatmaktadır. Zira Kalın tarafından Bingazi şehrine Ağustos 2025 yılında gerçekleştirilen ziyarete, bir Türk savaş gemisinin ziyareti ve ortak deniz tatbikatlarının gerçekleştirilmesi eşlik etmiş, ardından askeri ve güvenlik görüşmeleri devam etmiştir. Temmuz 2026'daki raporlar; Ankara ile Doğu Libya arasında orada yeni Türk üsleri kurulmasına yönelik nihai bir anlaşma ilan edilmemiş olsa da, askeri tesislerin ve gözetleme sistemlerinin geliştirilmesi ile doğudan subayların eğitilmesinin görüşüldüğüne işaret etmektedir. (El Cezire, 20 Temmuz 2026).

Bununla birlikte askeri iş birliği, eğitim ve savunma danışmanlığı alanlarının genişletilmesi, Ankara'ya, adı Libya çatışmasının önceki aşamalarında hizmetlerinden yararlanıldığına dair raporlarla ilişkilendirilen Türk savunma danışmanlık şirketi SADAT gibi özel şirketlerin yardımına başvurmak zorunda kalmadan Libya'daki güvenlik kurumlarını ve güç dengelerini yeniden şekillendirmede etkili araçlar sunmaktadır. Doğu ve Batı ile yakınlaşma devam ederse, Türkiye kendisini her iki tarafla iletişim kurabilecek ve ordunun birleştirilmesine ilişkin düzenlemeleri etkileyebilecek bir konumda bulabilir.

Dördüncüsü: Bölgesel nüfuz... Türkiye, Avrupa, Kuzey Afrika ve Doğu Akdeniz arasında

Libya, Türkiye'ye, Kuzey Afrika'da stratejik bir derinlik ve sınırlarının ötesindeki dosyalarda etki kurabileceği bir platform sunmaktadır. Bir yandan Ankara, deniz konumunu ve Libya ile ilişkilerini enerji, denizcilik ve göç konusundaki Avrupa ile müzakerelerde kullanabilir. Diğer yandan da askeri ve ekonomik varlığı; Libya dosyasında rolü gerileyen Mısır ile iç içe geçmiş rekabet ve iş birliğinin devam etmesiyle birlikte, Rus ve Avrupa nüfuzuyla rekabet edebilme imkânı tanımaktadır.

Ayrıca Türkiye bir NATO üyesidir ancak bağımsız hareket etmesine geniş bir manevra alanı tanıyan bir dış politika izlemektedir. Zira Türkiye, ABD ile en önemli dosyalarda iş birliği yapmakta, bazı sahalarda Rusya ile rekabet etmekte ve başka alanlarda da onunla müzakere etmektedir. Bundan dolayı Libya, sadece Türkiye ile Avrupa arasındaki bir çatışma alanı değil, çok sayıda güçlerinin çıkarlarının kesiştiği bir alan haline gelmiştir.

Tunus ve Cezayir'e gelince; onlar açısından zorluk, Libya'daki dönüşümlerin etkin bir Mağrip katılımı olmaksızın dışarıdan şekillendirilen güvenlik ve ekonomik düzenlemelere dönüşmemesidir. Özellikle Tunus açısından; Libya'nın istikrarı, sınır güvenliği, ticaret, insanların hareketliliği ve Orta Akdeniz'deki güç dengeleri, onun çıkarlarını doğrudan etkileyen meselelerdir. Ancak bu dönüşümlerin derinliğini anlamak, siyaseti belirlemek, egemenliği korumak ve ümmetin coğrafi konumuna ve stratejik derinliğine yatırım yapmak için İslami düşünceyi yeniden gündeme getirmeyi gerektirmektedir.

Libya'nın birleşmesi mi, yoksa ümmetin birleşmesi mi?

Görünen o ki mevcut haliyle Türkiye; doğal kucağına (İslami havzasına) dönmeksizin, siyasi ve ekonomik çıkarlarına hizmet etmesi adına Osmanlı mirasını ve laiklik kılıfını istismar etmekte ısrarcı olmaktadır. Libya'yı birleştirme sloganının arkasına gizlenen Türkiye'nin hamleleri, uzun vadeli nüfuzunu pekiştirmeye yönelik kapsamlı bir stratejiyi ortaya koymaktadır; bu stratejide, Ankara'nın bölgesel çıkarlarını gerçekleştirmek için deniz konumunu, enerjiyi, ekonomik yatırımları ve askeri varlığını kullanmaktadır.

Ancak İslami Mağrip ülkelerinin önündeki en derin meydan okuma sadece dış güçlerle rekabet etmek değildir; aksine ümmetin enerjilerini seferber eden, kaynaklarını birleştiren ve stratejik derinliğini İslam ümmetinin akidesinden kaynaklanan bir nizam inşa etmek için kullanan kapsayıcı İslami hadarat projesi aracılığıyla onların dengelerinin bağımlı olmaktan kurtulup inisiyatifi eline alan bir konuma geçmesidir. Dolayısıyla Mağrib coğrafyası, yabancı çıkarların kesiştiği bir arena olarak kalmak yerine, bağımsız iradeyi yeniden kazanmanın ve geleceği inşa etmenin bir üssü haline gelebilir. İşte burada Kuzey Afrika ülkeleri, Doğu ve Batı güçlerinin göz diktiği bir hedef olmaz, aksine Türkiye ile tarih, medeniyet ve İslam bağlarını ortak bir mirastan, Allah Subhanehu’nun vaadi ve Rasulü Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in Nübüvvet Minhacı üzere Raşidi Hilafet müjdesinin gerçekleştiği etkin bir kalkınma projesine dönüştürmek için bir fırsat olur. وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ * بِنَصْرِ اللَّهِ “O gün Allah’ın zafer vermesiyle müminler sevinecektir.” [Rum 4-5]

Hizb-ut Tahrir Merkezi Medya Ofisi İçin Yazan
Müh. Visam Atraş

Haber-Yorum

Serap Yanılsaması ile Gizli Amaçların Gündemleri Arasında Onlarca Yıllık Müzakere

Haber:

Filistin Yönetimi Başkanı, Yahudi varlığının yeni hükümetinin kurulmasının ardından ciddi siyasi diyaloğun yeniden başlamasını umduğunu ifade etti.

Yorum:

İşgal liderleri tehciri açıkça dile getiriyorlar; peki bundan sonra nasıl bir diyalog beklenebilir ki?! Otuz beş yıl açık müzakereler ve bunun öncesinde de yıllarca süren gizli görüşmeler; peki işgal size ne verdi? Peki öldürmede aşırıya kaçan sağ ile işgalin yüzünü güzelleştiren sol arasında bir gün olsun onun yaklaşımı değişti mi?! Hatta size, Gazze'den çekilmeyi, yerleşimcilerin Mescid-i Aksa'ya baskın düzenlemesini engellemeyi ve Batı Şeria'da yıkılmış binlerce evi yeniden inşa etmeyi bile vaat etmedi; o halde ne üzerine bahis oynuyorsunuz ve hangi seraba bel bağlıyorsunuz?!

Allahu Teala’nın şu kavlini hiç okumadınız mı: أَوَكُلَّمَا عَاهَدُوا عَهْداً نَبَذَهُ فَرِيقٌ مِنْهُمْ “Ne zaman onlar bir antlaşma yaptılarsa, yine kendilerinden bir grup onu bozmadı mı?” [Bakara 100] Ve Allahu Teala’nın şu kavlini: أَمْ لَهُمْ نَصِيبٌ مِّنَ الْمُلْكِ فَإِذاً لَّا يُؤْتُونَ النَّاسَ نَقِيراً “Yoksa onların, mülkten (yeryüzü saltanatından) bir hissesi mi var? Öyle olsa, insanlara bir çekirdeğin zerresini bile vermezlerdi.” [Nisa 53] Yoksa yalnızca efendilerinizin size dikte ettiklerini mi okuyorsunuz?

Yoksa kendi topraklarına girmenize bile izin vermeyen Amerikalı bir sorumluya mı umut bağlıyorsunuz?!

Yoksa müzakerelerin en üst gayesi, maaşlarda ve ufak tefek ödemelerdeki son nefes devam etsin diye iradeyi kendisine bağladığınız ve kendisi için kararı rehin verdiğiniz takas fonlarının kırıntıları mıdır?

Bir otorite olarak rolünüz, işgale meşruiyet kazandıran bir kılıf olmaktı ve buna da özgürleşmek için çabalayan herkesi takip eden (kutsal!) güvenlik koordinasyonu eşlik etmiştir. Mütenebbî'nin şu sözü sizin için tam yerindedir:

Kişi (kendini) alçaltırsa, alçaklık/zillet ona kolay gelir *** Ölüye yara açmak (yaralamak) acı vermez

Ümmet, mübarek Filistin meselesinin, yöneticileri ve rejimleri devirinceye kadar olayların şiddetiyle kasıp kavrulmaya devem edeceğini idrak etmelidir; kurtuluş ve değişimin önündeki asıl engel bu rejimlerdir; zira bu rejimler, işgalin temel dayanağı oldukları gibi İslam'ın hükmünün ve ümmetin birliğinin önündeki aşılmaz bir settir.

Hizb-ut Tahrir Merkezi Medya Ofisi İçin Yazan
Dr. Abdullah Muhammed

Haber-Yorum
Ürdün Rejimi Giderek Daha da Ahlaksızlaşıyor

Haber:

Al Mamlaka kanalının Ürdün İçişleri Bakanı Mazen el Faraye ile 28/10/2026 tarihinde Kerak şehrindeki kilise olayı hakkında yaptığı basın röportajında bakan, nasıl sosyal medyada Kerak kilisesinde hayatını kaybedenler için rahmet dilemenin haram olduğunu söyleyen insanların olabildiğinden ve bu fikirlere inanan ve bunları toplumda konuşabilen insanların olabildiğinden bahsetti.Sert önlemler alınacağını, hiçbir tahammül olmayacağını ve bu nefreti yaymak için sosyal medyayı kullanan üniversite hocasına, öğretmene, imama veya herhangi bir kişiye müsamaha gösterilmeyeceğini söyledi ve Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in şöyle buyurduğu hadisi delil gösterenleri eleştirdi: من آذى ذميا فقد آذاني “Her kim bir zimmiye eziyet ederse bana eziyet etmiş olur.” Bakan, bugün zimmi olmadığını, aksine vatandaşlar olduğunu söyledi ve biz hangi çağdayız ki zimmi diyor ve Hristiyan için rahmet dilemenin caiz olmadığını söyleyebiliyorsunuz eklemesinde bulundu? Sonra kararlılığın gerekli olduğunu söyledi ve artık toplum olarak nefret öğreten bir öğretmene ya da nefret yayan bir imama tahammülümüz kalmadı dedi.

Yorum:

Müslüman ülkelerin pek çoğunda her ne zaman bir Hristiyan herhangi bir olayla karşılaşsa yönetici makamların yanı sıra ucuz medyaları ve düşünür olarak adlandırılan kişiler, İslam dinine ve hükümlerine saldırmaktadırlar; bu da bu suç teşkil eden eylemleri gerçekleştirenlerin kimliği, onların rejimle ve onun istihbarat teşkilatlarıyla ilişkileri hakkında büyük soru işaretleri doğurmaktadır; bunun kanıtlarından biri de Ürdün İçişleri Bakanının Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in hadisine saldırdığında söyledikleridir: من آذى ذميا فقد آذاني “Her kim bir zimmiye eziyet ederse bana eziyet etmiş olur.”Dolayısıyla kulakları, aklı ve kalbi artık bu kelimeye tahammül edemiyor; oysa bu kelimede kesinlikle Hristiyanları kötüleyen hiçbir şey yoktur; bu kelimenin tek anlamı onların ahit ve eman ehli kimseler olmasıdır; yani onların Allah'ın, Rasulü'nün ve Müslümanların zimmetinde olmalarıdır. Bir Müslümanın, onların mallarına, namuslarına ve canlarına saldırması caiz değildir; tıpkı Müslümanlara sağlandığı gibi aynı şekilde onlara da eğitim, sağlık hizmetleri ve güvenlik sağlanır. Bakan, biz hangi çağda yaşıyoruz ki zimmi diyebiliyorsunuz diye soruyor? Bizler de ona deriz ki; zimmi kelimesi herhangi bir çağa bağlı değildir ve Hristiyanlar aramızda yaşadığı ve onlarla aramızda zimmet ahdi bulunduğu sürece onlara zimmet ehli denir; ayrıca bu ifade nübüvvet zamanında da vardı ve ister hoşuna gitsin ister gitmesin kıyamete kadar da var olmaya devam edecektir. Sömürgeci güçlerin ve onların ajanlarının Hristiyanları ve başkalarını manipüle ettiği bu çağ dışında bu nitelemeyi eleştiren bir Hristiyan ya da Yahudi bilmiyorum; aksine uzak yakın herkesin bildiği üzere zimmiler Müslümanlarla öyle bir uyum içindeydiler ki; zimmiler kendi Haçlı kardeşlerine karşı Müslümanlarla birlikte savaşıyorlardı. Sonra İslam'ın ve hükümlerinin bu olayla ne ilgisi var ki İslam’a saldırıyor ve imamları, öğretmenleri ve üniversite profesörlerini hesap vermekle sorumlu tutmak ve okullardaki ve üniversitelerdeki müfredatları değiştirmek istiyorsunuz?! Bu, bu olayları istismar edip İslam'a karşı savaşmak için kendinize bahane ürettiğiniz anlamına gelmektedir.

Rejimin başı ve medyası olayı terörist bir olay olarak nitelendirmiş ve ardından hava kuvvetleri Suriye'de terörist grupların bulunduğunu söyledikleri bölgeleri bombalamıştır; oysa öldürülenler masum çocuklar ve kadınlardı! 2017 yılında ise Yahudi bir güvenlik görevlisi iki Ürdünlüyü öldürdüğü halde Ürdün kralı askeri üniformasını giymemiş ve uçakları da Yahudi varlığını bombalamak için havalanmamıştı; ayrıca o dönemin içişleri bakanı da Yahudi dinine saldırmaya ve Yahudi okulları ile üniversitelerindeki müfredatın değiştirilmesine çağrıda bulunmamış, aksine sessiz kalıp kılını dahi kıpırdatmamıştı!

Ürdün rejimi, sömürgeci kâfirin Osmanlı Hilafet Devleti'ni yıkmasının ardından bölgede kurduğu en kirli işlevsel rejimlerden biridir; dolayısıyla onun İslam'a ve Müslümanlara karşı savaşı yeni olmadığı gibi onun Londra'daki efendilerine olan bağlılığı konusunda da bir kanıta veya delile ihtiyaç yoktur; zira Ürdün Kralı'nın dedesi, Osmanlı Hilafetine savaş ilan eden Şerif Hüseyin olup babası ise Batı Şeria'yı Yahudilere teslim eden kişidir; bugün de Ürdün rejimi onların izinden gitmektedir; nitekim suçlu Netanyahu anılarında Ürdün rejiminin Yahudiler için önemini şu sözlerle ifade etmiştir: “Ürdün Krallığı rejiminin bekasını “İsrail” için hayati bir çıkarı olarak görüyorum ve gerekmesi durumunda onun düşmesini önlemek için askeri müdahalede bulunacağız.”

Bizler de Ürdün rejimine diyoruz ki; hesap gününüz artık yaklaşmıştır ve sizin tahtınızın ve diğer zalimlerin tahtlarının devrilmesi Allah’ın izniyle sadece bir zaman meselesidir; وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنقَلَبٍ يَنقَلِبُونَ  “Zulmedenler, hangi dönüşle döndürüleceklerini yakında bileceklerdir.” [Şuara 227]

Hizb-ut Tahrir Merkezi Medya Ofisi İçin Yazan
Muhammed Ebu Hişam